PREDLOG ZAKONA O IZMENI I DOPUNAMA ZAKONA O CRKVAMA I VERSKIM ZAJEDNICAMA: Crkvama i verskim zajednicama daje se pravo da svoju društvenu ulogu ostvaruju kroz celokupan obrazovni sistem, počevši od predškolskog vaspitanja, preko osnovnog i srednjeg opšteg, stručnog i umetničkog obrazovanja, pa sve do visokoškolskih ustanova

U skupštinsku proceduru ušao je Predlog zakona o izmeni i dopunama Zakona o crkvama i verskim zajednicama. Izmenama je, između ostalog, predviđeno osnivanje posebnog univerziteta Srpske pravoslavne crkve. Zakonopisac predlaže usvajanje zakona po hitnom postupku, imajući u vidu, kako se navodi - "da bi njegovo nedonošenje po hitnom postupku moglo da prouzrokuje štetne posledice po rad crkava i verskih zajednica i njihovih institucija".

Crkve i verske zajednice su i po sada važećem zakonu, mogle da osnivaju predškolske ustanove, osnovne škole, gimnazije, stručne i umetničke srednje škole i fakultete.

Predloženim izmenama, crkvama i verskim zajednicama omogućava se, navodi se u obrazloženju - institucionalno širenje delatnosti na sve nivoe, "odnosno daje im se pravo da svoju društvenu ulogu ostvaruju kroz celokupan obrazovni sistem, počevši od predškolskog vaspitanja, preko osnovnog i srednjeg opšteg, stručnog i umetničkog obrazovanja, pa sve do visokoškolskih ustanova".

"Pored toga, predložene izmene i dopune imaju za cilj integraciju svih ovih ustanova u jedinstveni obrazovni sistem države, čime se uvodi obaveza da sve ustanove koje osnivaju crkve i verske zajednice, a koje sprovode opšte obrazovno-vaspitni rad ili delatnost visokog obrazovanja, uđu u jedinstven pravni okvir koji važi za sve ostale obrazovne subjekte u Republici Srbiji", navodi zakonopisac.

Na ovaj način, kako se ističe, "ujednačavaju se obrazovni standardi u svim poljima, jer se uvođenjem obaveze delovanja u svim obrazovno-naučnim, odnosno obrazovno-umetničkim poljima u skladu sa zakonom obezbeđuje da ove ustanove ispunjavaju potpuno iste standarde kvaliteta, programa, licenciranja i akreditacije kao i državne ili druge privatne škole i fakulteti".

Novim izmenama i dopunama Zakona o crkvama i verskim zajednicama, predviđa se da Srpska pravoslavna crkva osnuje poseban univerzitet, "kao visokoškolsku ustanovu koja ima poseban društveni značaj".

"Zakonodavac ovim putem eksplicitno prepoznaje i definiše poseban društveni značaj univerziteta čiji je osnivač Srpska pravoslavna crkva, uzimajući u obzir njenu neprocenjivu istorijsku ulogu u razvoju obrazovanja, nauke i kulture, kao i u očuvanju duhovnog i nacionalnog identiteta srpskog naroda i Republike Srbije. Uvođenje ovih odredbi postupa se u potpunom skladu sa načelima saradnje i uvažavanja istorijskih tekovina", stoji u obrazloženju predloga zakona.

Istovremeno, dodaje se, razlog za donošenje ove izmene je i postavljanje fleksibilnog pravnog okvira za finansiranje i upravljanje takvim univerzitetom, s obzirom na to da se novim rešenjem otvara zakonska mogućnost suosnivanja.

"Propisuje se da partneri Srpskoj pravoslavnoj crkvi u osnivanju i razvoju ovog univerziteta mogu biti druga pravna i fizička lica, ali i sama Republika Srbija, pod uslovom da se takvo suosnivanje zasniva na sporazumnoj odluci Srpske pravoslavne crkve i ostalih osnivača, čime se obezbeđuje institucionalna stabilnost i dugoročni razvoj ove visokoškolske ustanove", navodi se.

Visokoškolska ustanova čiji je osnivač SPC ne dostavlja dokaz o osnivačkom kapitalu ili bankarskoj garanciji uz zahtev za početnu akreditaciju, odnosno prvu i svaku narednu akreditaciju, odnosno za upis studenata na akreditovane studijske programe.

"Univerzitet i visokoškolska ustanova čiji su osnivači Republika Srbija i Srpska pravoslavna crkva, odnosno čiji je osnivač Srpska pravoslavna crkva, koja je u sastavu univerziteta, stiču sredstva za sprovođenje akreditovanih studijskih programa u okviru svoje delatnosti na osnovu ugovora koji visokoškolska ustanova zaključuje sa Vladom, po prethodno pribavljenom mišljenju ministarstva nadležnog za visoko obrazovanje", navodi se u Predlogu zakona.

Sredstva za finansiranje za sve namene za koje sredstva obezbeđuje osnivač u skladu sa zakonom kojim se uređuje visoko obrazovanje - obezbeđuju se u budžetu Srbije.

Ovaj univerzitet i visokoškolske ustanove u njegovom sastavu mogu da budu osnivači naučnoistraživačke organizacije.

Dodatno se propisuje da, u cilju unapređenja praktičnih veština studenata, realizacije dualnog modela studija i razvoja saradnje sa privredom, univerzitet i visokoškolske ustanove u njegovom sastavu mogu da obrazuju trening centar kao posebnu organizacionu jedinicu.

Izvor: Vebsajt N1, 21.08.2026
Naslov: Redakcija